Thực trạng – Nguyên nhân – Hậu quả – Giải pháp Thực tập sinh Nhật Bản bỏ trốn

Trong nhiều năm qua tình trạng bỏ trốn của thực tập sinh Nhật Bản xuất hiện rất nhiều. Thực sự hiện tượng này xuất phát từ nhiều lí do, có thể là chủ quan, khách quan của người lao động. Nhưng xét cho cùng thì việc bỏ trốn của thực tập sinh cũng mang lại những khó khăn lớn cho chính bản thân họ cũng như làm mất đi an ninh trật tự và cái nhìn thiện cảm của người Nhật với lao động Việt Nam.

TÌNH TRẠNG LAO ĐỘNG BẤT HỢP PHÁP TẠI NHẬT BẢN

Theo thống kê của Bộ Tư pháp Nhật Bản, hiện nay thực tập sinh Việt Nam bỏ trốn nhiều nhất. Tính đến cuối tháng 1/2018, con số thực tập sinh ở Nhật Bản là gần 295.451. Trong đó, số tu nghiệp sinh đến từ Việt Nam chiếm phần lớn với hơn 124.802 người, sau đó là Trung Quốc với 78.959 người.

Trong nửa đầu năm nay, số tu nghiệp sinh Việt Nam bỏ trốn là 1.818 người, chiếm số lượng lớn nhất, tiếp theo là Trung Quốc (859 người), Myanmar (227 người) và Campuchia (204 người). So với nửa đầu năm 2017, số người Việt bỏ trốn đã tăng 843 người.

Theo tờ Asahi, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là vấn đề tiền lương. Người lao động bỏ trốn với hi vọng tìm được nơi làm việc lương cao hơn.

Trước tình trạng này, Bộ Tư pháp đã tăng cường biện pháp quản lý hướng dẫn những các doanh nghiệp tiếp nhận tu nghiệp sinh.

VẬY CUỘC SỐNG CỦA LAO ĐỘNG BẤT HỢP PHÁP TẠI NHẬT BẢN NHƯ THẾ NÀO?

Vì nhiều lí do khác nhau mà lao động đã phải làm việc bất hợp pháp tại Nhật Bản. Vậy cuộc sống của họ như thế nào, hãy nghe những lời chia sẻ của các bạn nhé.

“Không giống như lao động hợp pháp, những người như bọn em thường xuyên bị chủ nợ, thậm chí quỵt lương. Khi chuyển qua công ty khác chẳng ai nhận được hết tiền công vì chủ ít nhất cũng nắm một tháng lương nhằm giữ chân nhân công”, Tùng nói và cho hay những lao động bất hợp pháp chẳng có quyền lợi gì.

“Ở đây người Việt chủ yếu lao động chân tay nên rất hay bị tai nạn, song chẳng có bảo hiểm cũng không dám đến bệnh viện chữa trị. Lần nào gọi điện về nhà cũng bảo sống tốt, công việc tốt nhưng thật ra em không muốn để gia đình phải lo, tắt máy em chỉ biết khóc”, Tùng nói.

Cuộc sống khốn khổ của lao động bất hợp pháp tại Nhật Bản

Bạn bè một số người làm việc bên Nhật nhưng Tùng không dám gặp họ vì sợ bị nhà chức trách địa phương bắt. Cuộc sống của Tùng chỉ quanh quẩn trong phòng trọ sau 12 tiếng làm việc mỗi ngày.

Cùng cảnh ngộ với Tùng, Long (25 Ở đây hơn 5 năm đã quá quen với cuộc sống chui lủi rồi. Khổ cũng được, nhục cũng phải chịu, chỉ cần có tiền. Bây giờ về nhà chẳng biết làm gì ra tiền cả”, Minh nói và cho hay nhà chức trách địa phương thường tổ chức từng đợt truy quét người bất hợp pháp.

Những lần như vậy, Minh cũng như nhiều người khác lại phải trốn chạy, có khi phải trốn trên mái nhà cả ngày. Ở đây hơn 5 năm đã quá quen với cuộc sống chui lủi rồi. Khổ cũng được, nhục cũng phải chịu, chỉ cần có tiền. Bây giờ về nhà chẳng biết làm gì ra tiền cả.

Theo như cuộc nói chuyện với chị N.T.K – một lao động nhật bản theo đơn hàng may và có quen với một lao động bỏ trốn thì sau khi được hỏi về lý do tại sao người bạn cùng phòng với chị lại bỏ trốn? Chị tâm sự:”Bạn cùng phòng với em sau khi làm việc được 4 tháng thì có kể chuyện là gặp được một lao động Việt Nam tên là T ở bên ngoài. Sau một thời gian quen biết, anh T có rủ hai người đi ra ngoài làm với mức lương cao hơn mà công việc cũng đỡ vất vả hơn làm ở nhà máy mà lại được tự do. Em ở quê chỉ đi làm nông nghiệp, giờ sang đây đi lao động phải bỏ ra một số tiền rất lớn mà chủ yếu là đi vay mượn nên em cũng sợ nhỡ chẳng may có việc gì thì chẳng biết làm thế nào mà trả được hết nợ nên em không đi. Còn bạn cùng phòng thì quyết định đi làm bên ngoài cùng anh T. Thi thoảng 2 chị em cũng có gặp nhau. Thấy em ấy gầy hơn nhiều, cũng tâm sự là đi làm bên ngoài cực lắm chứ không nhàn, lương thì cao hơn nhưng phải chia cho “cò” nữa nên cũng chẳng được bao nhiêu. Giờ không quay lại được nữa đành theo thôi đến lúc nào hay lúc ấy”.Đây chỉ là một trong nhiều câu chuyện mà chúng tôi được nghe kể từ các lao động Việt Nam làm việc tại Nhật để thấy rằng việc bỏ trốn là hết sức dại dột.

QUA NHIỀU CUỘC NÓI CHUYỆN THÌ CÓ THỂ THẤY CÁC LÝ DO CHÍNH MÀ CÁC LAO ĐỘNG NHẬT BẢN BỎ TRỐN LÀ :

  • Lao động nhật bản lương thấp nên muốn tìm việc khác có mức lương cao hơn
  • Lao động nhật bản công việc vất vả không có người hỗ trợ nên chán nản muốn làm việc khác.
  • Lao động nhật bản muốn ở cùng người yêu nên cũng “trốn”
  • Lao động nhật bản thích cuộc sống hưởng thụ và tự do nên muốn ra ngoài làm.
  • Biết các nơi tiếp nhận lao động nhật bản bất hợp pháp nên sau khi được tư vấn về một công việc mới có mức lương cao và công viện nhàn hạ thì muốn ra ngoài làm.
  • Lao động nhật bản bị dụ dỗ bởi những người lao động bất hợp pháp hay còn gọi là “cò” đã làm lâu năm ở Nhật.
  • Sắp hết thời gian lao động và vẫn muốn làm ở Nhật nên lao động nhật bản bỏ ra ngoài làm vì nghĩ như thế không ảnh hưởng gì cả.

Hiện nay vẫn có rất nhiều người lao động tham gia chương trình thực tập sinh Nhật Bản với suy nghĩ rằng: đất nước mặt trời mọc là một quốc gia phát triển hàng đầu thế giới nên họ rất giàu, đi xuất khẩu lao động sẽ nhàn hạ mà lương cực cao. Và những gì mà người lao động trải nghiệm thực tế chắc chắn sẽ không hoàn toàn như mong ước.

Khi người lao động có những suy nghĩ lệch lạc, không có tính kiên trì, nhẫn nại hoặc những công việc, mức lương không như mong muốn thì thường có xu hướng chán nản. Khi đó việc có thể tiếp tục làm việc là rất khó khăn, có thể thực tập sinh Nhật Bản sẽ bị đuổi việc hoặc tự ý bỏ trốn, cũng có thể nghe lời người khác dụ dỗ và đi tìm một công việc khác. Tất cả những trường hợp đó đều tạo ra những hậu quả đáng tiếc cho người lao động. Đã sang Nhật nhưng công nhân lại bị mất việc, không có việc làm, không có tiền để bù lại những khoản đã chi và thậm chí việc quay trở về nước cũng trở nên khó khăn.

Trong số các trường hợp bỏ trốn thì có lẽ việc bị lừa đảo, ngược đãi là kém may mắn nhất, tuy nhiên cũng chiếm số lượng không nhỏ. Lừa đảo luôn rình rập quanh ta, đặc biệt là một chương trình được nhiều người lựa chọn như thực tập sinh Nhật Bản vì vậy mỗi người nên cảnh giác và bình tĩnh hơn khi có sự việc xảy ra.

Thực tập sinh Nhật Bản bỏ trốn vì bị lừa đảo và ngược đãi

Những trường hợp người lao động bị lừa đảo thì chắc chắn sẽ mất tiền bạc rồi, có người thì không được xuất ngoại, có người lại đi sang mà không có việc làm và cũng có trường hợp phải làm những công việc cực nhọc, ít lương rồi cũng bỏ trốn. Tất cả những trường hợp đó đều đáng thương hơn đáng trách, cần vòng tay giúp đỡ. Tuy nhiên, nếu bất kì ai bị lừa đảo, ngược đãi thì hãy bình tĩnh, làm theo pháp luật và đừng dại dột mà bỏ trốn, điều đó đồng nghĩa rằng bạn đang phạm pháp. Hiện nay, những trung tâm hỗ trợ lao động nước ngoài tại các tỉnh thành của Nhật Bản có đủ, hoạt động thường xuyên, cơ quan hỗ trợ lao động của Việt Nam cũng nhiều,v.v… vì vậy mà khi gặp trường hợp bị ngược đãi, thiếu quyền lợi,v.v… thì người lao động hãy liên hệ với các tổ chức có thẩm quyền, chắc chắn bạn sẽ được giải quyết thỏa đáng.

Thực tập sinh Nhật Bản bỏ trốn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, do người lao động thiếu hiểu biết, chủ quan hay không kiên trì,v.v… nhưng cuối cùng người chịu trách nhiệm và hậu quả chính vẫn là chính bản thân những người đó. Vì vậy, nếu có bất cứ vấn đề nào xảy ra, bạn hãy liên hệ với cơ quan có thẩm quyền để được giải quyết thỏa đáng.

CUỘC SỐNG CỦA LAO ĐỘNG NHẬT BẢN SAU KHI BỎ TRỐN NHƯ THẾ NÀO?

Về công việc: lao động nhật bản bỏ trốn thường phải làm việc tại các nhà máy kín không có ánh mặt trời vì các công ty bình thường sẽ không nhận lao động bất hợp pháp. Và nếu công việc không ổn định bạn cũng không dám tìm việc ở những nơi khác dẫn đến tình trạng đi trộm cắp vặt ở các cửa hàng và siêu thị.

Về nhà ở lao động nhật bản: nếu bạn thuê nhà ở mà không có đầy đủ giấy tờ thì bạn sẽ khó mà có thể tìm thuê được. Nếu bạn thuê nhà qua các bên môi giới thì bạn sẽ tốn chi phí nhiều hơn và điều kiện phòng ở cũng không đảm bảo.

Về cuộc sống: các lao động Nhật Bản bất hợp pháp sẽ không dám đi ra ngoài và các khu công cộng vì nếu cảnh sát phát hiện thì sẽ bị trục xuất về nước. Nếu công việc có thu nhập cao thì cũng chịu sức ép lớn vì thường phải làm việc nhiều, công việc nguy hiểm hoặc độc hại, lo lắng sợ bị cảnh sát phát hiện … dẫn đến không đảm bảo được sức khỏe chưa kể đến bị dụ dỗ vào con đương nghiện hút và các tệ nạn khác.

KHI BỎ TRỐN CÁC LAO ĐỘNG NHẬT BẢN SẼ MẤT NHỮNG GÌ?

Khi lao động nhật bản bỏ trốn bạn sẽ trở thành lao động bất hợp pháp. Khi đó bạn không được đóng bảo hiểm. Nếu bạn ốm đau thì tiền viện phí sẽ cực kỳ tốn kém.

Nếu lao động nhật bản bất hợp pháp bị phát hiện chắc chắn sẽ bị trục xuất về nước.

Uy tín của bạn, của công ty bạn đăng ký đi lao động cũng như toàn bộ các lao động Việt Nam sang Nhật làm việc sẽ bị đánh giá rất thấp và cơ hội cho các lao động khác sang Nhật làm việc sẽ bị ảnh hưởng.

Sau khi về nước bạn sẽ kể gì về cuộc sống cũng như công việc cho gia đình, bạn bè, người thân hay sẽ giấu diếm không dám nói thật.

Lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng về nước

Câu chuyện đúng hay sai về lý do lao động nước ngoài bỏ trốn chắc mỗi người đều có câu trả lời. Tuy nhiên theo báo cáo của cục thống kê thì tỉ lệ lao động Trung Quốc bỏ trốn ở Nhật chỉ vài % trong khi tỉ lệ lao động Việt Nam bỏ trốn lên đến 30%. Điều này đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của lao động Việt Nam đang lao động tại Nhật và nếu tỉ lệ này còn tiếp tục tăng thì cánh cửa đi lao động nước ngoài của lao động Việt Nam sẽ không còn rộng mở nữa.

Để hạn chế tình trạng lao động nhật bản bỏ trốn các công ty thường bắt người lao động cam kết là sẽ không bỏ trốn.

Các bạn đang lao động cũng như học tập ở nước ngoài chính là một phần bộ mặt của đất nước, các bạn hãy cùng nhau góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam trở nên tốt đẹp trong mắt của bạn bè quốc tế.

HÌNH THỨC XỬ LÝ PHÍA NHẬT BẢN ĐỐI VỚI THỰC TẬP SINH BỎ TRỐN RA NGOÀI

  • Trường hợp thực tập sinh ở lại quá thời hạn ký trên hợp đồng thường gọi là ” lưu trú bất hợp pháp” -, nếu bị phát hiện và bị bắt giữ buộc phải về nước thì lao động phải chịu tất cả mọi chi phí và bị cấm nhập cảnh vào Nhật Bản trong vòng 5 năm. Theo luật của Nhật bản, nếu thực tập sinh ở lại lưu trú bất hợp pháp có thể bị ghép vào khung hình phạt tù tới 3 năm hoặc phạt tiền lên tới 3,000,0000 yên. Trường hợp dùng giấy tờ giả hay vi phạm pháp luật có thể bị xử lý hình sự .
  • Trong trường hợp nếu người lao động ra đầu thú, tự giác ra trình diện mà không bị vi phạm pháp luật thì sẽ được cho về nước và chỉ bị cấm nhập cảnh trở lại Nhật Bản trong vòng 01 năm.
  • Nếu lao động vẫn còn thời hạn lưu trú ( visa ) mà bỏ trốn ra ngoài, không làm việc hay cư trú tại một nơi rõ ràng, và không vi phạm pháp luật thì nếu bị bắt được cho về bình thường, và phải giải quyết hoặc đàm phán giải quyết các vướng mắc liên quan tới xí nghiệm làm việc trước đó. Tư cách lưu trú còn lại cũng bị đóng dấu hết hiệu lực.
  • Trường hợp lao động còn thời hạn lưu trú, bỏ công ty tiếp nhận ra làm việc ở công ty khác có nhận lương. Đây bị coi là “hoạt động ngoài tư cách” thì sẽ bị cưỡng bức về nước và xử phạt hình sự. Nếu làm việc quá thời hạn lưu trú sẽ bị xử lý giống như trường hợp ” lưu trú bất hợp pháp”.

HÌNH THỨC XỬ LÝ PHÍA VIỆT NAM ĐỐI VỚI THỰC TẬP SINH BỎ TRỐN RA NGOÀI

  • Chắc chắn lao động bỏ trốn sẽ bị thông báo đến chính quyền địa phương và mời gia đình lên làm việc yêu cầu liên lạc với con em để về nước. Tùy địa phương có thể lao động sẽ không được làm các thủ tục xác nhận của địa phương nếu muốn đi lao động tại các nước khác. Tu nghiệp sinh Nhật Bản sẽ bị phạt toàn bộ số tiền phí xuất cảnh đã nộp cho công ty phái cử, cũng như không nhận được các loại tiền trợ cấp, không nhận được tiền hoàn thuế và bảo hiểm từ phía Nhật bản.
  • Các địa phương có nhiều lao động bỏ trốn thì các lao động có hộ khẩu tại đây có thể bị cấm không cho làm thủ tục xuất khẩu lao động sang Nhật bản như một số địa phương miền Trung và miền Bắc 2 năm trước đây, Tổ chức hợp tác lao động quốc tế Nhật bản ( IM Japan ) tháng 5-2015 đã dừng tiếp nhận lao động các tỉnh miền Bắc cho một chương trình tuyển chọn TTS đi Nhật bản. Chương trình này kết hợp với Bộ LĐTB và XH với rất nhiều ưu đãi với một số ngành nghề có thời hạn HĐ tới 5 năm.
  • Lao động bỏ trốn ngoài việc đối mặt với các cơ quan pháp luật như trên, cuộc sống của các bạn khi làm việc ngoài vòng pháp luật là hết sức rủi ro, không đảm bảo điều kiện sinh hoạt, trốn chui lủi sợ bị bắt, ốm đau tai nạn không có bảo hiểm, có thể bị lừa đảo môi giới việc, nhà ở ký túc.